Nghiên cứu về xung đột voi-người tại Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai

Nghiên cứu về xung đột voi-người tại Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai

Voi (Elephas maximus) là loài thú lớn đang bị đe dọa tuyệt chủng ở Việt Nam do môi trường sống bị thu hẹp và săn bắn bất hợp pháp. Vùng sống bị thu hẹp do chuyển đổi đất rừng thành các vùng canh tác nông nghiệp và gia tăng hoạt động của con người ở các khu vực voi phân bố đang là nguyên nhân chính làm gia tăng xung đột giữa voi và cộng đồng địa phương.

Khu Dự trữ Sinh quyển Đồng Nai bao gồm diện tích của Vườn quốc gia Cát Tiên, Khu bảo tồn Thiên nhiên và Văn Hóa Đồng Nai và một số công ty lâm nghiệp phụ cận là một trong số ít khu vực còn voi rừng phân bố, và ở đây cũng là khu vực có nhiều ghi nhận về xung đột giữa voi và cộng đồng địa phương. Do vùng sống bị thu hẹp nên voi có xu hướng hoạt động cả trong rừng và các vùng canh tác nông nghiệp nơi mà chúng có thể kiếm ăn ở các diện tích nông nghiệp. Sự gia tăng hoạt động của voi ở các vùng nông nghiệp và khu vực dân cư giáp ranh với rừng dẫn đến nhiều thiệt hại về nông nghiệp và tài sản và đặc biệt là làm gia tăng sự thù địch giữa cộng đồng và làm cho quần thể voi ít ỏi còn lại bị nguy cấp hơn do có thể bị tiêu diệt từ các hoạt động thù địch đó. Nhiều nỗ lực quản lý xung đột đã được thực hiện như xây dựng hàng rào điện, tổ chức tuyên truyền, hay có các cách hỗ trợ thiệt hại do voi  ở các vùng thường xảy ra xung đột, mặc dù thế vẫn chưa có biện pháp nào thực sự hiệu quả và giải quyết triệt để được các xung đột.

Nhằm đánh giá một cách toàn diện vấn đề xung đột và hiệu quả của các biện pháp quản lý xung đột đã áp dụng nhằm đưa ra các khuyến nghị cho việc quản lý xung đột hiệu quả và lâu dài hơn, nhóm nghiên cứu của CCD đã phối hợp với cán bộ của Cát Tiên và Khu bảo tồn Đồng Nai thực hiện hoạt động nghiên cứu và tham vấn với cộng đồng lần thứ 2 từ ngày 12 đến 18 tháng 5 năm 2019 ở bốn xã Tà Lài, Phủ lý thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên và Văn hóa Đồng Nai và Thanh Sơn, Mã Đà thuộc Vườn quốc gia Cát Tiên. Kết quả nghiên cứu sẽ được chia sẻ với các bên liên quan, đặc biệt là với Cát Tiên và Khu bảo tồn Đồng Nai và chính quyền địa phương để có các biện pháp quản lý xung đột hiệu quả hơn nhằm giảm thiểu xung đột cũng như tăng cường  công tác bảo tồn nhằm bảo vệ và phục hồi được quần thể voi ở Đồng Nai cũng như ở trong cả nước.

Hình 1. Dấu vết voi đến ăn và bẻ gẫy cây điều ở Tà Lài
Hình 2. Hàng rào điện được xây dựng ở vùng giáp ranh nơi voi thường xuất hiện
Hình 3. Phỏng vấn người dân tại Phủ Lý về xung đột và giải pháp quản lý xung đột
Hình 4. Kiểm lâm viên trả lời phiếu phỏng vấn và chia sẻ thông tin với nhóm nghiên cứu
Hình 5. Voi kiếm ăn trong rẫy sắn